Product Mindset

Từ lâu rồi mình muốn viết về chủ đề này nhưng hôm nay mới có dịp trao đổi với anh em để note lại. Nội dung tống hợp từ những gì mình học được và đọc được đã qua kiểm nghiệm. Để làm sản phẩm tốt mình nghĩ có 4 yếu tố quan trọng nhất: bắt đầu từ vấn đề ko phải từ giải pháp, làm sản phẩm chứ không làm tính năng, đánh giá mức độ ưu tiên dựa trên impact và đánh giá kết quả dựa trên các con số.

1. Bắt đầu sản phẩm từ vấn đề:

Khi mình bắt đầu sản phẩm mình phải xác định cái mình giai quyết là gì chứ không phải yếu tố khác. Ko bắt đầu từ giải pháp, ko bắt đầu từ tính năng, ko bắt đầu chỉ từ yêu cầu của người khác… Khi bắt đầu công việc bạn phải xác định vấn đề là gì, cái mình làm giải quyết cái gì, core value là gì, cái gì là yếu tố ảnh hưởng, nếu mình làm thì mình đạt được gì…. Tất nhiên khi mình bắt đầu mình có thể nhận yêu cầu từ người khác nhưng mình phải hỏi cặn kẽ về vấn đề mình cần giải quyết, tìm hiểu nguyên nhân sâu xa về việc vì sao mình phải làm cái đó. Tránh việc bắt đầu như kiểu: Tôi muốn làm mobile app để gọi người giúp việc nhà. Cách đặt vấn đề nên là: “Tôi thấy nhu cầu về giúp việc theo giờ ở HN và Sg rất lớn (ước tính 1 tỷ đô / năm), tuy nhiên có vấn đề là người ta rất khó tìm được người giúp việc ưng ý một cách nhanh chóng. Tôi nghĩ nên làm một giải pháp giúp người cần có thể tìm được người giúp việc theo giờ nhanh chóng (ước tính có thể tìm trong vòng 1h). Tôi dự định triển khai hệ thống sử dụng bằng mobile app.” Từ đó tiếp tục phát triển tiếp ý tưởng. Cách làm bắt đầu từ vấn đề giúp mình có thể:

  • Giải quyết vấn đề cụ thể chứ ko phải vấn đề tưởng tượng ra.
  • Có thể có nhiều giải pháp bởi mỗi vấn đề có nhiều cách làm, nhiều phần việc chứ ko bị bó chặt ở giải pháp sẵn có.
  • Có thể giúp tìm được core value, lợi thế cạnh tranh, cách thức triển khai….
  • Cuối cùng, nó giúp mình đi đúng hướng vì tập trung giải quyết đúng cái mình cần chứ ko đi lan man.

Note: Bắt đầu từ vấn đề chứ không bắt đầu từ giải pháp, khi làm một sản phẩm hay một phần của sản phẩm hay cả khi làm một task nhỏ vẫn luôn phải ghi nhớ điều này.

2. Làm sản phẩm không giống làm tính năng.

Một sản phẩm ko chỉ bao gồm những tính năng. Nó bao gồm việc làm cả một flow, trả lời các câu hỏi: ai là người sử dụng sản phẩm của bạn, họ sẽ sử dụng như thế nào, họ có đặc điểm gì, họ sẽ làm thế nào để sử dụng, khó khăn của họ khi sử dụng là gì, khi bạn làm xong tính năng thì làm triển khai mọi thứ thế nào, bước 1 là gì, bước hai là gì…. Làm sao để đánh giá kết quả từng bước…..
Ví dụ về bài toán bên trên có nhiều tính năng, thử phân tích tính năng lựa chọn giúp việc của người muốn tìm thì ko chỉ đơn giản việc vào DB select data theo form. Mình phải phân tích các yếu tố như:

  • Họ vào lựa chọn người thì sẽ để ý các tiêu chí gì: Thời gian, địa điểm, khoảng giá, tuổi người cần tìm, yêu cầu thêm?
  • Họ nhập những thông tin trên thế nào?
  • Những thông tin select từ thông tin input có đủ không?
  • Làm sao để order kết quả?
  • Họ sẽ liên lạc với người cần đặt bằng cách nào?
  • Trong trường hợp có tranh chấp thì cần thông tin gì lúc đặt này?
  • Thanh toán thế nào, cần thông tin gì?

Như vậy khi làm sản phẩm là phải hình dung tất cả những vần đề liên quan những mảnh ghép của bài toán. Đầu vào như thế nào, đầu ra thế nào, người ta sẽ dùng nó thế nào…. Trong thực thế team không nhất thiết biết chi tiết toàn bộ flow của sản phẩm. Tuy nhiên mỗi người tham gia cần nắm được flow của vấn đề. Ví dụ Backend dev có thể ko cần quan tâm đến UX, nhưng phải biết API mình viết cho frond-end sẽ được sử dụng cho ai, họ sẽ sử dụng trong hoàn cảnh thế nào… ngược lại frond-end dev có thể không cần quan tâm đến DB lưu thế nào, nhưng họ phải biết data được lấy ở đâu, được lưu lại bằng cách nào…
Note: Sản phẩm ko chỉ là tập các tính năng, sản phẩm là cả một quy trình: đầu vào thế nào, đầu ra thế nào, phát triển thế nào, deploy thế nào, người sử dụng thế nào, ngời sử dụng thường gặp vấn đề gì….

3. Sắp xếp công việc: Impact là vấn đề quan trọng nhất.

Một trong những vấn đề bạn thường xuyên gặp phải trong lúc làm sản phẩm là phải quyết định xem làm cái gì trước cái gì sau. Trong lúc làm sản phẩm không thể cùng lúc làm tất cả tính năng, không thể làm một phát tốt cả quy trình, do vậy việc lựa chọn cái gì làm trước cái gì làm sau rất quan trọng. Thông thường việc làm gì trước làm gì sau và làm đến mức độ nào mình sẽ dựa vào mức độ ảnh hưởng của nó. Ví dụ khi làm sản phẩm mình sẽ chia làm các giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ có mục tiêu riêng, từ đó đánh giá mức độ ảnh hưởng tới mục tiêu đó của sản phẩm. Ví dụ giai đoạn đầu cần ra thật nhanh vừa đủ những tính năng, giai đoạn hai là giai đoạn phát triển user, giai đoạn 3 là giai đoạn nhận phản hồi và bổ sung tính năng, giai đoạn 4 là giai đoạn monetization… => Mỗi giai đoạn lại . Thông thường đánh ra mức độ ảnh hưởng có nó dựa trên các yếu tố sau:

  • Most Important: Điều gì là quan trọng nhất quyết định có thể giải quyết vấn đề tại giai đoạn hiện tại (hay đặt câu hỏi ngược lại, nếu ko làm Ax thì ảnh hưởng đến A như thế nào)
  • Time to market: cái này tương đối quyết định, nếu yêu cầu time to market sớm thì đôi khi phải hy sinh một vài phần.
  • Blocking: cái gì nếu không làm sẽ ảnh hưởng đến việc phát triển sản phẩm tiếp theo hoặc làm chậm tiến độ của vận hành sản phẩm.

Note: Luôn luôn dành sự ưu tiên cho những việc có sự ảnh hưởng lớn nhất đến sản phẩm bạn làm.

4. Đo lường là vấn đề quan trọng:

Thông thường khi làm sản phẩm mình luôn đề cao vấn đề đo đếm. Nếu không đo đếm bạn sẽ không thể biết được kết quả của việc bạn làm ảnh hưởng thế nào, liệu nó có thực sự có ý nghĩa. Bạn nên có những chỉ số gì? Tùy thuộc vào từng thời điểm mà bạn nên đo đếm những chỉ số theo mục tiêu của bạn. Ví dụ: khi phát triển user thì các chỉ số sau nên đo đếm số lượng user mới, số lượng activity của user, số lượng user còn sử dụng những ngày tiếp theo… Khi giải quyết vấn đề performace thì nên đo các chỉ số như: thời gian xử lý 1 request của server (thời gian trung bình, nhanh nhất, chậm nhất), tỷ lệ lỗi của server, số lượng request / phút (hoặc request/s), số RAM/CPU/Disk/IO sử dụng…. Khi xử lý data các chỉ số nên đo đếm như: số lượng bản ghi được sử lý, tần suất sử lý, số lượng bản ghi có ý nghĩa, report các chỉ số liên quan….
Với mỗi công việc bạn làm, luôn phải gắn cho nó một mục tiêu có thể đo đếm được. Nếu không làm được việc này thì việc bạn làm sẽ chả có ý nghĩa gì, bởi nếu làm và không làm không thể biết được sự khác nhau thì tốt nhất không nên làm làm gì. Việc đo lường cũng là bước để kiểm tra lại việc mình ưu tiên công việc ở bước 3 có đúng hay không. Đôi khi mình ước tính việc này quan trọng nhưng thực sự thì nó ko quan trọng đến vậy, thì đây chính là bước cần làm để điều chỉnh lại kế hoạch trước đó.

Note: Luôn luôn đo lường kết quả công việc, nó sẽ đánh giá việc bạn làm có ý nghĩa hay không và sẽ quyết định xem việc tiếp theo bạn nên làm là gì.

Đoàn Văn Tuyển

One thought on “Product Mindset

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.